VKİ sonucun ne anlama geliyor?
Vücut kitle indeksi, kilonun boyuna göre uygun olup olmadığını gösteren basit bir tarama ölçüsüdür. Dünya Sağlık Örgütü yetişkinler için şu sınıflamayı kullanır:
18,5'in altı: zayıf 18,5-24,9: normal 25-29,9: fazla kilolu 30-34,9: 1. derece obezite 35-39,9: 2. derece obezite 40 ve üzeri: 3. derece obezite
Sonucun altında gösterilen sağlıklı kilo aralığı, senin boyunda VKİ'yi 18,5 ile 24,9 arasında tutan kilolardır. Bu aralık tek bir ideal sayı değil, sağlık riskinin en düşük olduğu geniş bir bandı gösterir.
VKİ nasıl hesaplanır?
Formül: VKİ = kilo (kg) / (boy (m) x boy (m)). Örneğin 70 kg ağırlığında ve 1,75 m boyunda biri için VKİ = 70 / (1,75 x 1,75) = 22,9 olur; bu değer normal aralıktadır.
Kilotaki uygulamasındaki vücut analizi ekranı da aynı formülü ve aynı sınır değerlerini kullanır. Sonuç bir ondalık basamağa yuvarlanır; sınıra çok yakın değerlerde (örneğin 24,9 ile 25,0) kategori değişimini fazla önemseme, eğilime bak.
Sonucu nasıl yorumlamalısın?
VKİ yükseldikçe tip 2 diyabet, yüksek tansiyon, kalp-damar hastalıkları ve uyku apnesi riski istatistiksel olarak artar. Zayıf aralıktaki değerler ise yetersiz beslenme, kemik erimesi ve bağışıklık sorunlarıyla ilişkilidir.
Fazla kilolu aralıktaysan, kilonun yüzde 5-10'unu vermek bile tansiyon, kan şekeri ve kolesterolde ölçülebilir iyileşme sağlar. Hedefini bir anda normal aralığa çekmek yerine küçük ve sürdürülebilir adımlarla ilerlemek daha gerçekçidir. Kilonu düzenli takip etmek, değişimi tek bir tartıdan değil eğilimden okumanı sağlar.
VKİ'nin sınırları
VKİ kas ile yağı ayırt etmez. Kas kütlesi yüksek sporcular fazla kilolu görünebilir; kas kaybı yaşamış yaşlılar ise normal VKİ'ye rağmen yüksek yağ oranına sahip olabilir. Yağın nerede toplandığını da göstermez: karın bölgesindeki yağ, kalça ve bacaktakine göre daha risklidir.
Bu nedenle VKİ'yi bel çevresi, bel-kalça oranı veya vücut yağ oranı gibi ölçülerle birlikte değerlendirmek daha doğru bir tablo verir. Asya kökenli kişilerde risk daha düşük VKİ değerlerinde başlayabilir. Bu hesaplayıcı 18 yaş üstü yetişkinler içindir; çocuk ve ergenlerde yaşa ve cinsiyete göre persentil eğrileri kullanılır. Hamilelikte VKİ bu şekilde yorumlanmaz.
Ne zaman doktora danışmalısın?
VKİ'n 30 veya üzerindeyse, 18,5'in altındaysa ya da son altı ayda istemeden vücut ağırlığının yüzde 5'inden fazlasını kaybettiysen bir hekime danış. Yüksek tansiyon, diyabet, eklem ağrısı veya horlama gibi kiloyla ilişkili şikayetlerin varsa da değerlendirme yaptırmak önemlidir. Doktorun VKİ'yi kan testleri ve diğer ölçümlerle birlikte yorumlayarak sana uygun bir hedef belirleyebilir.